بیمارستان و آموزشگاه پزشكی گندیشاپور
همچنین ادامه برپایی بیمارستان و آموزشگاه جندی شاپور ـ از بزرگترین مراكز مذهبی و علمی
و درمانی وابسته به مسیحیان ـ در اعصار پس از اسلام، گواه آن است كه مسلمانان در قرنهای
اولیه، هرگز برای تحمیل و قبولاندن اسلام به دیگران، درصدد برچیدن پایگاههای دینی و اجتماعی
و علمی غیرمسلمانان نبودند. به گواهی دكتر صفا از بزرگترین محققان تاریخ و ادب ایران در اعصار
اخیر: بیمارستان و آموزشگاه پزشكی جندی شاپور، از مراكز مهم عیسویان و یك حوزة دینی
(متروپولیتن) عظیم و از مهمترین مراكز تجمع علمای عیسوی شمرده میشد.
شهر گندی شاپور در خوزستان و در شرق شوش و بانی آن بنا بر مشهور، شاپور اول بوده
است. این شهر از همان اوایل امر، مركزیت علمی یافت و حتی گفته میشود كه شاپور فرمان
داد عدهای از كتب یونانی را به پهلوی ترجمه كنند و آنها را در گندی شاپور گرد آرند. این شهر
محل تعلیم طب یونانی و تركیب آن با طب ایرانی و هندی شد و خصوصاً در عهد نوشیروان بسیار
ترقی كرد؛ چنان كه دانشمندان سُریانی زبان ایرانی و علمای هندی و زرتشتی در آنجا مشغول
كار بودند. مدرسه طب گندی شاپور و بیمارستان آن، در اواخر عهد ساسانی به مراحل عالی
شهرت رسیده بود. در این مدرسه از تجارب ملل مختلف، یعنی طب ایرانیان و هندوان و یونانیان
و اسكندرانیان و علمای سریانی زبان استفاده میشد. در بیمارستان گندی شاپور، عدهای از
اطبای هندی میزیستند كه به تعلیم اصول طب هندی اشتغال داشتند و چند كتاب از آثار طبی
هند به پهلوی ترجمه شده بود. شهرت بیمارستان و مدرسه طب گندی شاپور، محصلین ملل
مجاور را هم به آنجا جلب میكرد.
پس از رواج اسلام در ایران و سقوط حكومت ساسانی كه تمامی ایران در قلمرو فرمانروایی
خلفا قرار گرفت، با وجود همه جنگها و حوادثی كه خصوصاً در منطقه خوزستان روی داد،
بیمارستان و مدرسه طب گندی شاپور هیچ آسیبی ندید و همچنان بر سر پای بود؛ و با وجود
مركزیتی كه برای عیسویان داشت، حكام مسلمان آن را تعطیل نكردند و هیچ گونه دخل و
تصرفی در آن روا نداشتند و از خدمات پزشكان آنجا همچنان استفاده میشد. در قرن دوم
هجری، منصور خلیفه عباسی برای مداوای خود، از جورجیس رئیس بیمارستان گندی شاپور
كمك خواست و او ریاست بیمارستان را به پسر خود واگذاشت و خود به خدمت خلیفه درآمد
و به اصرار خلیفه، چندی در بغداد ماند و چندین كتاب در طب، از زبانهای پهلوی و یونانی و
سریانی به عربی ترجمه كرد. بسیاری دیگر از پزشكان جندی شاپور نیز در آغاز دورة عباسی
در بغداد شهرت یافتند كه نام و نشان آنان در منابع معتبر آمده است. حوزه علمی گندی شاپور
، از قرن سوم هجری كه بغداد شهرت یافت، مقام سابق خود را از دست داد. (تاریخ ادبیات در
ایران، دكتر صفا، ج 1، صص 98 تا 102)
اکبر ثبوت
ادامه دارد...
